و راست است و مايه ارجمندى نزد من است . دوّم : يعنى اخلاص راه بندگى است و بندگى راه راست بدرگاه من ، يكى گفته چون ابليس گفت آدميزاده را گمراه كنم جز آنكه نگهش دارد بتوفيق خود و اين متضمن واگذارى كار است به خدا تعالى و خواست او خدا ، فرمود : اين راه راستى است بسوى من . « إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ » براى بيان اينست كه چون ابليس گفت زمين را براى بنده‌هاى غير مخلص تو آرايش دهم گويا بر غير مخلصين تسلطى دارد و خدا بيان كرد كه به هيچ كس تسلط ندارد بلكه هر كه پيرو او گردد به اختيار خود كرده نه بتسلط ابليس و ابليس در اين باره دروغزنست كه تسلطى دارد چنانچه در آيه ديگر از او حكايت كرد « مرا بر شما تسلطى نبود » و خدا فرمود : « و نيست برايش تسلطى بر آنان كه گرويدند و بپروردگار خود توكل كنند ، 99 - همانا تسلطش بر كسانيست كه بدنبالش روند و كسانى كه به دو مشركند 100 - النحل » جبائى گفته : اين آيه دليل است بر بطلان گفته آنكه پندارد شيطان و پرى مىتوانند مردم را بغش اندازند يا ديوانه كنند ، چنانچه عوام گويند و بسا آن را بجادوگران بندند و اين آيه صريح بر خلاف آنست . در تفسير آيه قول ديگريست و آن اينست كه چون ابليس گفت : جز بنده‌هاى مخلصت را ، و اعتراف كرد كه نميتواند آنها را گمراه كند ، خدا او را تصديق كرد و فرمود : البته كه بر بنده‌هايم تسلط ندارى و از اين رو كلبى گفته : آنان كه در اين آيه ذكر شدند هم آنهايند كه ابليس استثناء كرده و بنا بر قول يكم « إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ » استثناء است يعنى بر آن بنده‌ها كه پيرو تواند تسلط يا بى بامر و نهى و بر قول دوم الا بمعنى لكن است . « وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ » ابن عباس گفته : مقصودش ابليس و همراهان و كسانيند كه از او پيروى كنند « فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ » معتزله گفتند اين آيه